Zwarte vlekken op peen leiden tot een ernstige vermindering van kwaliteit en soms tot afkeuring. De schimmels die dit veroorzaken, bevinden zich in de grond en kunnen zich nestelen in de opperhuid van de peen. Bij de oogst gaan deze schimmels met de aan de peen hangende grond mee de bewaarcel in, waarna na verloop van tijd de zwarte vlekken tot uiting komen. 
Biofumigatie is een methode om bodemschimmels te doden. Bij deze methode worden gewassen of gewasresten in de grond gewerkt, waarbij gasvormige stoffen ontstaan die dodelijk zijn voor onder andere bodemschimmels.

Terraprotect is een zaadmengsel dat speciaal is ontwikkeld voor gebruik bij biofumigatie. Het mengsel bevat vooral zaad van diverse soorten kool. Doel van het oriënterende onderzoek was nagaan of Terraprotect onderwerken beter werkte tegen zwarte vlekken in peen dan een groenbemester onderwerken of grond braak laten liggen.




Op tien praktijkpercelen


Voor het door PPO-agv uit te voeren onderzoek selecteerde coöperatie Agrifirm tien praktijkpercelen met grove peen, die een geschiedenis hadden met zwarte vlekken. In augustus 2007 werd op deze percelen een strook ingezaaid met Terraprotect. Als referentie diende een strook groenbemester of braak liggend land, afhankelijk van het teeltplan van de telers die meewerkten. Terraprotect werd acht weken na de zaai in volle bloei verhakseld en ondergewerkt. De grond werd aangerold om de biofumigatie op gang te brengen.

In 2008 werd grove peen geteeld op de stroken. Bij de oogst werden monsters van deze peen genomen. Met behulp van een biotoets werd een indicatie verkregen van de potentiële aantasting door zwarte vlekken die zich tijdens de bewaring zou kunnen ontwikkelen.



(Nog) niet bewezen


Door de opzet van het onderzoek was het niet mogelijk gedetailleerde proeven met intensieve begeleiding en herhalingen uit te voeren. De resultaten van het onderzoek gelden dan ook als een indicatie. Betrouwbare uitspraken zijn op basis van het uitgevoerde onderzoek niet mogelijk.

Het percentage zwarte vlekken dat optrad in de biotoets was matig tot zwaar: 25 tot 50 procent van de peen kreeg zwarte vlekken. Er werden geen duidelijke verschillen aangetoond tussen peen die was geteeld op een strook met Terraprotect of op een strook met groenbemester of een strook braak liggende grond. 


Aantal oorzaken 


Dat geen verschillen optraden tussen de drie proefstroken kan een aantal oorzaken hebben.

De ziektedruk was relatief zwaar in 2008, waardoor een mogelijk gedeeltelijke werking van Terraprotect niet is opgemerkt. Wellicht was een eenmalig gebruik ook niet voldoende en moet Terraprotect meer jaren achtereen worden gebruikt om onder de hoge ziektedruk - zoals tijdens het onderzoek - effect te hebben. Ook kunnen het tijdstip en de manier waarop het zaadmengsel is ingewerkt wellicht niet optimaal zijn geweest om te komen tot de hoogste concentratie stoffen in de bodem.

De betreffende peen werd niet bemonsterd uit proeven met meer herhalingen. Daarom kunnen lokale verschillen tussen de bedrijven de resultaten versluieren. Tenslotte gaat de claim dat Terraprotect via biofumigatie werkt tegen bodemschimmels wellicht niet helemaal op voor schimmels die zwarte vlekken in peen veroorzaken.

Om met zekerheid te kunnen zeggen of Terraprotect effectief is tegen zwarte vlekken in peen, is vervolgonderzoek nodig op risicopercelen waar de diverse behandelingen in herhalingen worden aangelegd.




Biofumigatie oplossing?


De vraag of met biofumigatie iets te doen valt tegen zwarte vlekken in peen is na het onderzoek bij de tien telers nog niet duidelijk te beantwoorden. In dit oriënterende onderzoek werd alleen het zaadmengsel Terra-protect gebruikt. Wellicht zijn er nog andere planten of mengsels die in peen kunnen worden getest.

De vraag is ook of de teeltduur van het biofumigatiegewas lang genoeg was om voldoende glucosinolaten te kunnen vormen. Ook de manier van inwerken kan het eindresultaat beïnvloeden.

Vooralsnog is dus nog geen duidelijk effect gevonden van biofumigatie op zwarte vlekken in peen. De methode heeft wel veel potentie om bodemgebonden problemen aan te pakken, maar het zal afhangen van de toepassing, met alle factoren die daarop van invloed zijn, of deze potentie ook is waar te maken.lll


Door Huub Schepers en Rinske Meier

Praktijkonderzoek Plant&Omgeving